KOBiZE dla początkujących — raport emisji, który dotyczy niemal każdej firmy

Czym jest KOBiZE i kto musi składać raport?

Podstawa prawna: art. 7 ust. 1 ustawy z 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji (Dz.U. z 2022 r. poz. 673 ze zm.)

KOBiZE (Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami) to instytucja działająca przy Instytucie Ochrony Środowiska, która prowadzi Krajową Bazę o emisjach gazów cieplarnianych i innych substancji. Zgodnie z tą ustawą — każdy podmiot korzystający ze środowiska, którego działalność powoduje emisje, musi sporządzić i złożyć raport do Krajowej Bazy KOBiZE do końca lutego za rok poprzedni.

W praktyce oznacza to, że raport musi złożyć m.in.:

• firma z samochodem służbowym — nawet jednym
• firma z kotłownią gazową lub olejową
• firma z urządzeniami chłodniczymi lub klimatyzacją powodującą emisję czynników chłodniczych (np. przy serwisie lub uzupełnianiu)
• firma z agregatem prądotwórczym lub wózkiem widłowym na paliwo
• warsztat, lakiernia, zakład z procesami powodującymi emisję do powietrza

Z obowiązku wyłączone są podmioty, których działalność w praktyce nie powoduje emisji objętych raportowaniem — np. działalność prowadzona wyłącznie zdalnie, bez pojazdów, urządzeń spalania paliw ani żadnych procesów emisyjnych.

KOBiZE a wykaz do UM — dwa obowiązki, te same dane

Wiele firm nie wie, że ma dwa osobne obowiązki sprawozdawcze w zakresie emisji do powietrza — do Urzędu Marszałkowskiego (do 31 marca) i do KOBiZE (do 28 lutego). Dotyczy ich często ten sam zakres emisji, ale to różne dokumenty, różne organy i różne przepisy.

Raport uproszczony — dla małych firm to tylko kilka minut

Od raportów za 2022 r. małe firmy z nieskomplikowanym profilem emisji mogą składać raport uproszczony (skrócony formularz). To znacznie krótszy i prostszy dokument niż raport standardowy.

Kto może skorzystać z raportu uproszczonego? Podmiot, który w roku sprawozdawczym korzystał ze środowiska wyłącznie w zakresie:

• eksploatacji pojazdów silnikowych (samochody osobowe, dostawcze, ciężarowe)
• instalacji spalania paliw do 5 MW mocy nominalnej (małe kotłownie)
• innych standardowych, małoskalowych źródeł emisji bez procesów technologicznych

W praktyce: firma transportowa z flotą aut, biuro z gazowym ogrzewaniem, JDG z jednym samochodem — to typowi kandydaci do raportu uproszczonego. Zamiast dziesiątek zakładek i załączników technicznych — kilka podstawowych pól: liczba pojazdów, rodzaj paliwa, zużycie roczne.

Jak złożyć raport KOBiZE — krok po kroku

Raport składa się wyłącznie elektronicznie przez system Krajowej Bazy (krajowabaza.kobize.pl) do 28 lutego za rok poprzedni. Nie ma wersji papierowej.

1. Zarejestruj podmiot — jednorazowo przy pierwszym raporcie. Wymagany podpis kwalifikowany lub profil zaufany (ePUAP).
2. Wprowadź strukturę techniczną — lista instalacji i źródeł emisji: pojazdy, kotły, urządzenia. Ta struktura kopiuje się automatycznie do kolejnych lat.
3. Uzupełnij dane za rok sprawozdawczy — zużycie paliwa dla każdego źródła, czas pracy, dane techniczne. Dla raportu uproszczonego: tylko podstawowe pola.
4. Zatwierdź i wyślij — do 28 lutego. Raport można korygować po wysłaniu.

Co będzie potrzebne: faktury paliwowe za cały rok (lub raporty kart flotowych), informacje o zużyciu gazu/oleju opałowego z faktur lub liczników, ewentualnie protokoły serwisowe klimatyzacji.

Podstawy prawne: art. 7 ustawy z 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji (Dz.U. z 2022 r. poz. 673 ze zm.). Szczegółowe instrukcje i wskaźniki emisji: krajowabaza.kobize.pl → zakładka Instrukcje/Materiały pomocnicze. Aktualne przepisy: ISAP.

Spójność danych — KOBiZE i UM z tych samych dokumentów

Kluczowa zasada: te same dane o zużyciu paliwa muszą trafić do obu sprawozdań. Rozbieżność między raportem KOBiZE a wykazem do UM to sygnał ostrzegawczy przy kontroli Inspekcji Ochrony Środowiska.

Praktyczny schemat dla firmy z flotą i kotłownią:

Jeśli w raporcie KOBiZE wpisujesz 5 000 litrów diesla, to samo zużycie musi pojawić się w wykazie do UM. Jeden zestaw faktur — dwa formularze, dwa terminy.